طرحواره اطاعت یکی از تله های حوزه جهت مندی می باشد. افراد گرفتار در تله اطاعت تمام سعی و تلاششان را می کنند تا دیگران را از خود، راضی نگه دارند. خواسته های دیگران را به خواسته های خود ترجیح می دهند و غرق کمک به دیگران می شوند تا جایی که خودشان را فراموش می کنند. این افراد در برابر رفتار آزار دهنده دیگران سکوت می کنند و هیجانات خود مانند خشم، ناراحتی و عصبانیت را بروز نمی دهند تا مبادا دیگران را از دست بدهند.
به عنوان مثال کسی که گرفتار این تله باشد در محیط کار خود برای اینکه دیگران را راضی نگه دارد به درخواست هیچ شخصی نه نمی گوید و برای اینکه موقعیتش را حفظ نماید کوچکترین اعتراضی هم نمی کند. بنابراین طبق گفته فروید که “احساسات ابرازنشده هرگز نمی میرند، آن ها زنده دفن می شوند و بعدا به شکل صورت های زشت تری بیرون می زنند” این فرد نیز روزی صبرش لبریز می شود و به طرز بسیار بدی واکنش نشان می دهد. همچنین این خشم ها و ناراحتی های ابراز نشده به سلامتی شخص آسیب می رسانند و باعث بروز اعتیاد و بیماری های گوارشی در فرد می گردند. در ادامه مطب ” تله زندگی اطاعت ” از سری مقالات تله های زندگی یانگ با ما همراه باشید.
دلایل ایجاد طرحواره اطاعت
- زمانی که در دوران کودکی نسبت به مسئله یا مشکلی اعتراض و انتقاد می کردید مورد سرزنش والدینتان قرار می گرفتید.
- در کودکی اگر کاری را به غیر از آنچه که مورد تایید پدر و مادرتان بود، انجام می دادید با شما طوری رفتار می کردند که احساس گناه کنید و شما را خودخواه و بی فکر می دانستند.
- پدر و مادر شما بیش از اندازه انسان های مطیع و بله قربان گویی بودند تا حدی که مدام به دنبال برطرف کردن نیازهای دیگران بودند و توجهی به خودشان نمی کردند.
- والدین شما دائما در حال کنترل رفتار و کارهای شما بودند و به جای شما تصمیم می گرفتند.
نشانههای تله اطاعت
- از مخالفت کردن با دیگران هراسانید و هیچگاه با آن ها مخالفت نمی کنید. می ترسید که مبادا آن ها را از دست بدهید یا در جایی این رفتار شما را تلافی کنند.
- در محیط هایی که دیگران شما را کنترل می کنند و برای شما تصمیم گیری می کنند، احساس رضایت می کنید.
- به خواسته ها و نیازهای خود توجهی ندارید و درک و شناختی از آن ها ندارید.
- در گروه های کاری برای اینکه دیگران را راضی نگه دارید بیشتر مسئولیت ها را خودتان بر عهده می گیرید.
- اعتماد به نفس بسیار پایینی دارید و تصور می کنید که اگر با دیگران مخالفت کنید آن ها را از دست می دهید.
- معمولا با دیگران صمیمی نمی شوید تا مبادا درخواستی از شما داشته باشند و شما نتوانید برآورده کنید.
- اگر خدایی نکرده در برابر درخواست یک نفر نه بگویید دچار عذاب وجدان می شوید و به دنبال فرصتی برای جبران نه گفتن خود هستید.
- اکثر اوقات به طور مستقیم و واضح، مشکلات خود را بیان نمی کنید و سعی می کنید با گله کردن و غر زدن آن ها را بیان نمایید.
چگونه طرحواره اطاعت را درمان کنیم؟
مواظب باشید با فردی که رفتار مستبدانه و زورگویانه دارد ازدواج نکنید. این افراد تنها باعث تداوم تله اطاعت در شما می شوند. شغل های سلسله مراتبی که در آن زیرآب زنی و پاپوش درست کردن زیاد است را انتخاب نکنید.
به کمک یک درمانگر، ریشه ترس هایتان را در دوران کودکی پیدا کنید؛ یعنی بیابید که چه عواملی موجب پیدایش این ترس ها در شما شده است. زمانی که علت را پیدا کردید متوجه می شوید، ترس هایتان آنقدرها هم جدی نیستند و شما زیاد از حد آن ها را بزرگ کرده اید. به تدریج نه گفتن را تمرین کنید، می توانید در وهله اول به جای اینکه به درخواست طرف مقابلتان نه بگویید از او درخواست کنید که کارش را در زمان دیگری انجام دهید. به مرور زمان این جرات را پیدا خواهید کرد که درخواست های نابجای دیگران را نپذیرید و بر روی کار خودتان تمرکز کنید.
سوالات متداول
۱. طرحواره اطاعت چیست؟
طرحواره اطاعت الگویی ناسازگار است که فرد در آن برای جلوگیری از تعارض یا رد شدن، خواستههای دیگران را بر نیازهای خود مقدم میگذارد.
۲. چرا طرحواره اطاعت شکل میگیرد؟
معمولا در کودکی و در خانوادههایی شکل میگیرد که کودک به دلیل تنبیه، سرزنش یا کنترل زیاد، یاد میگیرد برای حفظ امنیت عاطفی از خود بگذرد.
۳. فرد مبتلا به طرحواره اطاعت چه نشانههایی دارد؟
مشکل در نه گفتن، احساس گناه هنگام بیان نیازها، تحمل رفتارهای ناعادلانه، مقدم دانستن دیگران به خود، و خشمهای فروخورده از نشانههای رایج هستند.
۴. طرحواره اطاعت چه تفاوتی با مهربانی یا همکاری دارد؟
اطاعت افراطی از ترس و اجبار نشأت میگیرد، اما مهربانی از انتخاب آگاهانه. در اطاعت، نیازهای خود فرد نادیده گرفته میشود.
۵. طرحواره اطاعت چه اثراتی بر روابط میگذارد؟
این طرحواره باعث ایجاد روابط یکطرفه، سوءاستفاده عاطفی، احساس نادیدهگرفتهشدن و بروز خشمهای ناگهانی میشود.
۶. آیا طرحواره اطاعت قابل درمان است؟
بله. با طرحوارهدرمانی، شناخت الگوها، تمرین مرزبندی، تقویت عزتنفس و یادگیری نهگفتن میتوان آن را بهتدریج اصلاح کرد.
