نکات مهم زبان بدن در مصاحبه کاری

مصاحبه شغلی فقط جلسه پرسش و پاسخ درباره مهارت‌ها نیست؛ بلکه موقعیتی است که شخصیت حرفه‌ای، بلوغ رفتاری و توانایی تعامل فرد به‌صورت ناخودآگاه ارزیابی می‌شود. در بسیاری از موارد، تصمیم نهایی نه بر اساس گفته‌ها، بلکه بر پایه آن چیزی گرفته می‌شود که رفتار و زبان بدن فرد منتقل می‌کند.

زبان بدن در مصاحبه کاری لایه‌ای پنهان اما تأثیرگذار از ارتباط است. حالت نشستن، تماس چشمی، ژست دست‌ها و حتی شیوه تنفس، پیام‌هایی هستند که پیش از اثبات توانمندی‌های فنی، تصویر اولیه شما را در ذهن مصاحبه‌کننده شکل می‌دهند. در این مقاله، به‌صورت کاربردی به تکنیک‌ها و خطاهای رایج زبان بدن پرداخته‌ایم تا آگاهی شما نسبت به این سیگنال‌های رفتاری افزایش یابد.

زبان بدن در مصاحبه شغلی

زبان بدن ما در ایجاد تصویر در ذهن طرف مقابل تاثیر بسزایی دارد. در حقیقت بسیار لازم است که بدانیم چقدر حرکات بدن ما و حالات چهره ما می‌تواند در طرف مقابل ذهنیت در مورد ما ایجاد کند. مدیران شرکت‌ها وقتی که قصد استخدام از میان کارجویان را دارند، علاوه بر مهارت‌ها به رفتارهای کارجویان هم نظر می‌اندازند.

به غیر از تعریفات کلامی، مواردی دیگر به ویژه در حالات چهره افراد وجود دارد که باعث ایجاد اعتماد در طرف مقابل می‌شود. باید در نظر داشت وقتی فردی قصد استخدام یک نفر را دارد باید به وی اعتماد کند تا وی را به استخدام خود در آورد.  پس باید اهمیت و تاثیر زبان بدن در مصاحبه کاری را بسیار جدی گرفت.

اگر دوست دارید شما هم جز آندسته از افرادی باشید که دنبال شغل و استخدام هستید و دوست دارید در هر مصاحبه با قدرت ظاهر شوید، تا شغل دلخواه خود را پیدا کنید حتما در دوره آموزشی زبان بدن شرکت کنید. دانشجویان زیادی با طی کردن این دوره و دوره های تکمیلی اکنون جز افراد موفق در تمامی امور شغلی و مهارتی خود در زندگی خود هستند.

همچنین با انجام تست IQ می توانید به عنوان فردی با رزومه و هوش بالا و مهارت خوب در حل مسئله برای ارایه پیشنهادات خود در زمان مصاحبه دعوت شوید.

تکنیک های زبان بدن در مصاحبه کاری

برای داشتن یک مصاحبه خوب اول از همه باید به فنون کاری که برای آن تقاضا داده اید، مسلط باشید. اما قطعا شما رقبایی هم برای نشستن بر صندلی آن شغل خواهید داشت و برای پیشی گرفتن از آن‌ها بهتر است از تکنیک‌های زبان بدن برای مصاحبه کاری استفاده کنید که به برخی از آن‌ها اشاره می‌نماییم:

• ورود قدرتمند 

قضاوت درباره شما از لحظه ورود شروع می‌شود، نه وقتی که می‌نشینید. با شانه‌های صاف، سر بالا و قدم‌های مطمئن وارد شوید. سرعت قدم‌ها متعادل باشد نه خیلی سریع (که استرس نشان می‌دهد) و نه خیلی کند (که تردید را القا می‌کند). مستقیم وارد شوید و مکث نکنید؛ این حرکت حس مالکیت و اعتمادبه‌نفس را منتقل می‌کند.

• دست دادن حرفه‌ای 

حتی اگر در شرایط فعلی دست دادن کمتر رایج باشد، وقتی اتفاق می‌افتد، بسیار تأثیرگذار است. دست دادن محکم، خشک و کامل باشد گودی کف دست‌ها دقیقاً به هم متصل شود. دست دادن ضعیف (مثل ماهی مرده) ضعف را نشان می‌دهد و خیلی محکم بودن، پرخاشگری را القا می‌کند. همیشه با تماس چشمی و لبخند همراه باشد.

• اشغال فضای مناسب 

جمع شدن روی صندلی، سیگنال ترس و عدم اطمینان می‌فرستد. صاف بنشینید، پشت به صندلی تکیه دهید و فضای اطراف را به طور طبیعی اشغال کنید (آرنج‌ها کمی باز، دست‌ها روی دسته یا میز). این posture باز، ناخودآگاه اقتدار و راحتی را نشان می‌دهد، بدون اینکه بیش از حد تهاجمی باشد.

• ریشه‌داری پاها 

بی‌قراری پاها اغلب اولین نشانه استرس است. هر دو کف پا را محکم روی زمین قرار دهید. این اتصال فیزیکی، ثبات روانی ایجاد می‌کند. اگر عادت به تکان دادن پا دارید، مچ‌ها را پشت پایه صندلی قفل کنید تا کنترل بیشتری داشته باشید.

• تمایل به جلو 

زاویه بدن می‌تواند علاقه شما را تنظیم کند. وقتی مصاحبه‌کننده صحبت می‌کند یا سؤال می‌پرسد، کمی (۱۰-۱۵ درجه) به جلو متمایل شوید تا توجه کامل نشان دهید. هنگام پاسخ، کمی به عقب برگردید تا آرامش و تسلط خود را منتقل کنید.

•  ژست هرمی دست‌ها 

این ژست محبوب مدیران و رهبران است و اعتمادبه‌نفس بالایی نشان می‌دهد. نوک انگشتان را به هم بچسبانید (مانند سقف کلیسا) در حالی که کف دست‌ها باز باشد. از آن هنگام گوش دادن یا تفکر استفاده کنید – پیامی از تسلط، تحلیل و اطمینان می‌فرستد.

•  کف دست‌های باز

در زبان بدن پنهان کردن دست‌ها، حس عدم صداقت ایجاد می‌کند. دست‌ها را زیر میز پنهان نکنید. هنگام توضیح دستاوردها، کف دست‌ها را رو به بالا نگه دارید. این سیگنال جهانی صداقت و شفافیت است و اعتماد مصاحبه‌کننده را جلب می‌کند.

•  نگاه حرفه‌ای 

تعادل در تماس چشمی کلیدی است. نگاه را در مثلث فرضی بین دو چشم و پیشانی نگه دارید. پایین آوردن نگاه به سمت دهان یا پایین‌تر، حس صمیمیت غیرحرفه‌ای ایجاد می‌کند و از اقتدار شما می‌کاهد.

•  آینه‌سازی ظریف 

این تکنیک پیشرفته برای ایجاد rapport سریع عالی است. به آرامی و غیرمصنوعی، posture یا ژست‌های مصاحبه‌کننده را تقلید کنید (پس از چند ثانیه تأخیر). این کار ناخودآگاه حس شباهت و همدلی ایجاد می‌کند، بدون اینکه متوجه شود.

•  تکان سر سه‌گانه 

نشان دادن گوش دادن فعال بدون افراط. هنگام صحبت طرف مقابل، سه بار آهسته سر تکان دهید. تحقیقات نشان می‌دهد این حرکت، فرد را تشویق به ادامه صحبت و اشتراک اطلاعات بیشتر می‌کند و شما را شنونده‌ای علاقه‌مند نشان می‌دهد.

• فلش ابرو 

سیگنال غیرکلامی دوستانه در لحظه اول. در لحظه سلام و دیدار اولیه، ابروها را برای کسری از ثانیه بالا ببرید و پایین بیاورید. این میکرواکسپرشن جهانی، حس شناخت، دوستی و بی‌خطری را منتقل می‌کند و یخ رابطه را سریع می‌شکند.

•  حذف موانع 

اشیاء بین شما و مصاحبه‌کننده، دیوار دفاعی ایجاد می‌کنند. کیف، پوشه یا وسایل را کنار صندلی یا گوشه میز بگذارید تا فضای باز ایجاد شود. این کار ارتباط آزاد و اعتماد را تسهیل می‌کند.

• تنفس آرام دیافراگمی 

تنفس مستقیماً بر ظاهر و صدای شما تأثیر می‌گذارد. قبل از پاسخ به سؤالات چالش‌برانگیز، نفس عمیق از دیافراگم بکشید. این کار تنش را کاهش می‌دهد، صدا را بم‌تر و آرام‌تر می‌کند و کاریزمای طبیعی ایجاد می‌کند.

• سر تکان دادن در هنگام گوش دادن به صحبت های مصاحبه کننده:

 زبان بدن در مذاکره بسیار مهم است که در کنار برقراری تماس چشمی درست، به طرف مقابل خود نشان دهید به چه حد زیادی به صحبت‌های وی توجه دارید. تکان دادن سر یکی از علائم نشان دادن توجه بسیار زیاد به حرف‌های طرف مقابل است. وقتی طرف حس کند شما شنونده بسیار خوبی هستید می‌تواند به شما اعتماد کند که در آینده نیز تک روی برای شما اهمیت ندارد و به درستی از فرامین مافوق حرف شنوی خواهید داشت.

سر تکان دادن به معنای فهمیدن و بهره بردن از کلام سخن گو نیز می‌باشد. یعنی شما با سر تکان دادن به وی نشان می‌دهید در هر زمانی قابلیت یادگیری و بهره بردن از طرف مقابل را نیز دارا هستید.

اگر تمایل دارید در جلسه مصاحبه همچون یک مذاکره کننده حرفه ای باشید لازم است در دوره مذاکره شرکت نمایید.

اشتباهات رایج زبان بدن افراد در مصاحبه شغلی

در مصاحبه شغلی یک صحبت یا رفتار اشتباه می‌تواند به عدم انتخاب فرد بیانجامد. باید دقت شود که مصاحبه شغلی باید با بیان درست توانایی‌های فرد و پاسخ به سوالات کارفرما همراه با اثبات اعتماد به نفس و تسلط شغلی فرد همراه باشد. برای اثبات اعتماد به نفس و تسلط شغلی بسیار لازم است که فرد از زبان بدن استفاده کند.

• پرهیز از لبخند زدن در مصاحبه کاری

لبخند در حد معقول و به جا نشان دهنده اعتماد به نفس، گشاده رویی، روحیه همکاری و پر انرژی بودن است که تک تک این موارد برای فرد کارفرما می‌تواند جذاب باشد. اگر لبخند از زبان بدن فرد متقاضی کار حذف شود، خیلی سخت خواهد توانست کارفرما را جذب نماید. فرد گوشه گیر و عبوس معمولا برای همکاری مناسب نیست.

زیرا هیچ کارفرمایی دوست ندارد با فردی در شرکتش همراه شود که روابط اجتماعی خوبی ندارد و انرژی مثبتی از خود در محیط کار پخش نمی‌کند. باید در نظر داشت که لبخند زدن نورون‌های بازتابی را به شنونده منتقل می‌کند و به همین جهت کارفرما نیز در برابر لبخند فرد کارجو به لبخند زدن خواهد پرداخت.

• عدم برقراری ارتباط چشمی در مصاحبه کاری

یکی از مهم ترین و تاثیرگذار ترین و همچنین قدرتمندترین ابزارهای زبان بدن به شمار می‌رود و کارجو باید بتواند میزان مناسبی از ارتباط چشمی را با کارفرما در حین مصاحبه شغلی برقرار کند. نگاه مناسب به فرد مقابل این حس را منتقل می‌کند که شما بر مباحثی که وی مطرح می کند کاملا مسلط هستید و آگاهانه به سوالات وی پاسخ صادقانه می‌دهید.

اما باید در نظر داشت که نگاه خیره به کارفرما نیز مفهوم مناسبی ندارد و می‌تواند معنای گستاخی را داشته باشد و طبیعی است که هیچ کارفرمایی کارمند گستاخ نمی‌خواهد. بهترین حالت این است که هر دو ثانیه یک بار به قسمت‌های مختلف صورت طرف مقابل نگاه کنید و مستقیم به چشمان وی به صورت ممتد زل نزنید.

• حالت قرار گیری دست به سینه

یکی از بدترین انواع نشستن یا قرار گرفتن در برابر فرد مصاحبه کننده، حالت دست به سینه است. وقتی در برابر فرد مصاحبه کننده در حالت دست به سینه می‌نشینید، به او حس عدم راحت بودن را منتقل می‌کنید، که وی در نهایت حس عدم خودمانی بودن با شما را پیدا می‌کند. شما دستان خود را وقتی که دست به سینه می‌نشینید، جمع می‌کنید.

در واقع این کار باعث می‌شود که طرف مقابل دستان شما را نبیند. ناخودآگاه انسان وقتی دستان طرف مقابلش را نمی‌بیند، حس می کند طرف چیزی را از وی پنهان می‌کند. پس سعی کنید خود را صادق و معتبر نشان دهید و بدین منظور بازوهای خود را از هم باز کرده و دستان خود را به فرد مصاحبه کننده نشان بدهید.

• بی تاب و نا آرام نشستن در مصاحبه کاری

در حقیقت اگر فرد متقاضی شغل در مذاکره مرتب با موهای خود بازی کند، یا صورت خود را مرتب لمس کند یا هر کار دیگری که نشان دهنده بی تابی و نا آرامی است را انجام دهد این حس را به طرف مقابل منتقل می‌کند که وی دارای استرس زیادی است و به توانایی‌های خود ایمان ندارد و خودش هم خود را باور ندارد. در حقیقت وقتی فردی خودش به خود باور و اطمینان ندارد، نمی‌توان توقع داشت که دیگران به وی اعتماد و باور زیادی داشته باشند.

• بازی کردن با خودکار یا وسایل روی میز

اگر با موبایل، خودکار یا هر وسیله ای روی میز بازی کنید به فرد مصاحبه کننده این حس را منتقل می‌کنید که به مباحث مورد بحث بی علاقه هستید و یا حوصله شما سر رفته است و مباحث برای شما کسالت آور است. از این رو بهتر است این مورد که از اصلی ترین اشتباهات رایج زبان بدن افراد در مصاحبه شغلی است را هرگز انجام ندهید و به جای آن دستان خود را روی میز قرار دهید و طوری با آرامش عمل کنید که حس آرامش را به فرد مصاحبه کننده هم منتقل کنید.

برخی توصیه می‌کنند دستها را طوری در برابر طرف قرار دهید که کف دست شما در طول مصاحبه به وی نشان داده شود و سر انگشتان خود را به هم قفل کنید. این ژست صداقت شما را به فرد مقابل نشان می‌دهد و القاء صداقت یکی از راه‌های خوب جذب فرد مصاحبه کننده یا کارفرماست.

برای اینکه در مصاحبه کاری دروغگو به نظر نرسیم چه کنیم؟

یکی دیگر از اشتباهات زبان بدن در مصاحبه شغلی ممکن است افراد نا خواسته و بدون توجه مرتکب آن شوند استفاده از رفتارهای است که نشانه دروغگو و غیر قابل اطمینان بودن او را به مصاحبه کننده خواهد رساند. پس سعی کنید اگر حالت زیر را در هنگام مصاحبه انجام می‌دهید یا قصد دارید انجام دهید را خودداری کنید.

• تند تکان دادن سر به جهات

این عمل ممکن نشانه این باشد شما قصد دارید چیزی را پنهان کنید که مایل نیستید آن را بیان کنید. سعی کنید با ارسال این نشانه صداقت خود در مصاحبه را زیر سوال نبرید.

• لب خود را در مصاحبه کاری گاز نگیرید.

توماس پی در یکی از مقالات خود نوشته بود که وی معتقد است گاز گرفتن لب به خصوص لب پایین نشانه استرس و اضطراب در زمان مصاحبه است. این نشانه ممکن است برای مصاحبه کننده که به زبان بدن آگاه است نشانه دروغ و فریب را ارسال کند. اینکار را در مصاحبه کاری انجام ندهید.

• پوشاندن دهان در مصاحبه کاری

در یکی از مباحث پژوهشی در دوره امپراتوری فروش به آن اشاره کردیم گرفتن جلوی دهان از هر روش ممکن بود. این نشانه بدی برای این مفهوم است که شما تمایلی به پاسخ پرسش خواسته شده ندارید.

• اشاره با دست در هنگام مصاحبه شغلی

این حرکت به عنوان یک رفتار تدافعی و گارد زبان بدن در مصاحبه شغلی محسوب می‌شود. این عمل باعث ایجاد شک و گمانه زنی به مصاحبه کننده منتقل می‌کند که شما وی را منحرف می‌کنید و از پاسخ به سوال خودداری می‌کنید.

•  مانع گذاری بین خود و مصاحبه کننده

سعی کنید هنگام مصاحبه کیف یا کتابچه یا هر چیزی که مانع نمایش زبان بدن شما باشد در جلوی مصاحبه کننده قرار ندهید. این کار باعث ایجاد فاصله و عیب در رفتار محسوب می‌شود که ممکن است مصاحبه کاری شما رد شود.

فراتر از رزومه؛ تأثیر رفتار غیرکلامی در مصاحبه کاری

واقعیت این است که زبان بدن نه جایگزین تخصص است و نه می‌تواند ضعف‌های حرفه‌ای را پنهان کند؛ اما می‌تواند تفاوت میان دو گزینه هم‌سطح را تعیین کند. در بسیاری از مصاحبه‌های شغلی، تصمیم نهایی زمانی گرفته می‌شود که کارفرما از نظر فنی به جمع‌بندی رسیده و اکنون به دنبال نشانه‌هایی از اعتمادپذیری، ثبات رفتاری و بلوغ ارتباطی است.

آگاهی از زبان بدن در مصاحبه کاری به معنای بازیگری یا نقش‌پردازی نیست، بلکه نوعی مدیریت آگاهانه رفتار است. کسی که می‌داند چگونه بنشیند، چگونه گوش دهد، چگونه نگاه کند و چگونه واکنش نشان دهد، در واقع پیام روشنی از تسلط بر خود و موقعیت ارسال می‌کند. این تسلط، همان چیزی است که در محیط‌های کاری ارزشمند تلقی می‌شود.

اگر به دنبال حضور مؤثر در مصاحبه‌ها هستید، لازم است در کنار تقویت مهارت‌های فنی، روی مهارت‌های نرم و رفتاری نیز سرمایه‌گذاری کنید. زبان بدن، بخشی از این سرمایه است؛ بخشی که اگر نادیده گرفته شود، می‌تواند بهترین رزومه‌ها را هم بی‌اثر کند و اگر به‌درستی درک شود، مسیر حرفه‌ای شما را هموارتر سازد.

در نهایت، مصاحبه شغلی آزمون دانستن نیست؛ آزمون «بودن» است. و زبان بدن، صادق‌ترین راویِ آن چیزی است که واقعاً هستید.

سوالات متداول

۱. چرا زبان بدن در مصاحبه شغلی مهم است؟
زبان بدن در مصاحبه شغلی نقش حیاتی در شکل‌دهی به اولین تاثیر شما بر مصاحبه‌کننده دارد. حرکات و وضعیت بدن می‌تواند به‌طور غیرکلامی نشان دهد که شما چقدر اعتماد به نفس، حرفه‌ای و متعهد هستید.

۲. چه حرکاتی از زبان بدن می‌توانند نشان‌دهنده اعتماد به نفس در مصاحبه باشند؟
نگاه مستقیم، صاف نشستن یا ایستادن، و دست‌ها در وضعیت باز و آرام می‌تواند نشان‌دهنده اعتماد به نفس بالا باشد. همچنین، حرکات آرام و کنترل‌شده از دست‌ها و بدن نیز نشان‌دهنده تسلط شما به موقعیت است.

۳. چگونه باید هنگام صحبت با مصاحبه‌کننده نگاه کنم؟
برقراری تماس چشمی متعادل بسیار مهم است. نگاه مستقیم می‌تواند نشان‌دهنده صداقت و علاقه باشد، اما توجه داشته باشید که نگاه خیره یا بیش از حد طولانی ممکن است احساس ناراحتی ایجاد کند. بهتر است به‌طور منظم به چشم‌ها و صورت مصاحبه‌کننده نگاه کنید، ولی همیشه به‌طور طبیعی و آرام.

۴. آیا باید هنگام مصاحبه دست‌هایم را در جیب بگذارم؟
قرار دادن دست‌ها در جیب می‌تواند نشانه بی‌اعتمادی یا عدم تمایل به برقراری ارتباط باشد. بهتر است از این کار خودداری کنید و دست‌ها را به‌طور طبیعی کنار بدن خود نگه دارید یا به‌طور آرام روی میز قرار دهید.